internationale conferentie 2017 Minding Animals

Tijdens de internationale conferentie in Mexico stad gaf ik een lezing over de problemen van de handopfok van babypapegaaien.
Drs. Jan Hooimeijer DVM RPBC
Vogeldierenarts, Erkend Papegaaigedragsconsulent.
Adviespraktijk voor Vogels, Meppel Nederland
Oprichter/voorzitter van de Nederlandse Papegaaivereniging
www.stichtingpapegaai.nl

Handopfok van babypapegaaien. Van een noodzakelijk kwaad naar een vogelonvriendelijke commerciële activiteit.
Enkele decennia geleden begon het met de hand grootbrengen van babypapegaaien als een noodzakelijk kwaad, omdat dat niet ongewoon was dat ouders hun eigen nakomelingen niet grootgebracht. Het was ook niet ongebruikelijk dat ouders hun kinderen verminkten. Het was ook een probleem dat de ouders niet op de eieren gingen broeden, reden voor aviculturisten om kunstmatig beginnen te kweken in broedmachines.

Kortom, de noodzaak voor het met de hand grootbrengen van babypapegaaien was het resultaat van managementfouten op het gebied van huisvesting, voeding en verzorging aangevuld met een gebrek aan kennis over het natuurlijke gedrag van papegaaien. Het meest voorkomende is nog steeds dat ouders hun eigen kind niet willen opvoeden als het kind niet gezond is, niet levensvatbaar vanwege voedingstekorten of onevenwichtige diëten. Het meest voorkomende blijft dat er verschillende stressfactoren een rol spelen, waardoor ouders hun eigen jongen niet grootbrengen. Verbetering van het algemene management en meer kennis verminderen de noodzaak van handopfok. Vogelhouders merkten dat het wegnemen van de eieren of het scheiden van de jongen van de ouders ertoe leidde dat het vrouwtje steeds vaker eieren ging leggen. Handopfok werd een gebruikelijke praktijk binnen de avicultuur, omdat dit leidde tot meer jongen om te verkopen, waardoor handopfok onderdeel werd van commerciële belangen.

In avicultuurtijdschriften verschenen trotse verhalen waarin vogelhouders beschreven hoe zij met behulp van broedmachines en handopfok 12 jonge ara’s van één enkel koppel in één jaar hadden “geproduceerd”. Het is niet moeilijk te begrijpen dat deze praktijk niet in het belang is van het vrouwtje en een negatief effect heeft op de levensverwachting van de oudervogels. Ze heeft ook een negatieve invloed op de kwaliteit van de eieren en de levensvatbaarheid van de jongen. Het eindgewicht van de jongen kan 10 tot 20% lager zijn dan dat van de oudervogels. Er zijn gegevens die aantonen dat deze jongen kwetsbaarder zijn voor infectieziekten, omdat hun immuunsysteem minder goed ontwikkeld is.

Er ontstond een groeiende vraag naar papegaaien als gezelschapsvogels, en vogelhouders en dierenwinkels begonnen te adverteren met tamme, met de hand grootgebrachte jonge papegaaien. Ze deden zelfs alsof het voordelig was om een papegaai te kopen die zo jong mogelijk was, om ervoor te zorgen dat hij de perfecte, tamme gezelschapsvogel zou worden. De prijs van deze jonge papegaaien begon te stijgen en ze werden duurder dan jongen die door de ouders waren grootgebracht. Het is een opmerkelijke ontwikkeling, aangezien het al bij veel andere diersoorten is erkend dat het scheiden van jongen van hun ouders of moeder niet in het belang is van de jongen en ernstige ontwikkelingsproblemen kan veroorzaken.

Vanwege de bekende negatieve effecten op het welzijn van dieren bestaat er in Nederland wetgeving die het verbiedt om een jong dier gedurende een bepaalde periode van zijn ouders of moeder te scheiden. Zo mogen jonge honden niet van hun moeder worden gescheiden vóór de leeftijd van 7 weken. Voor katten geldt eveneens 7 weken, voor konijnen 4 weken en voor chimpansees zelfs 4 jaar. Om problemen te voorkomen, werd bij projecten zoals het Californische condorproject en bij projecten met bedreigde kraanvogelsoorten handopfok zó ontwikkeld dat er tijdens de handopfok geen mens-dierrelatie ontstond, waarbij de natuurlijke situatie zoveel mogelijk werd nagebootst. De afgelopen 15 jaar is er steeds meer informatie beschikbaar gekomen over de negatieve gevolgen van het scheiden van jonge papegaaien van hun ouders. Een reeks gedragsproblemen en welzijnsproblemen is herkend als gevolg van het wegnemen van de jongen bij de ouders.

Er zijn aanwijzingen dat, zoals ook bij andere diersoorten is beschreven, het scheiden van jongen vóór of tijdens de belangrijke eerste inprentingsfase kan leiden tot onomkeerbare gedragsproblemen. Sommige van deze gedragsproblemen kunnen pas na maanden of zelfs jaren optreden, vooral wanneer de vogels hormonaal actief worden. Onzeker gedrag, fobisch gedrag, bijtgedrag, verenplukken en zelfverminking kunnen ernstige gevolgen zijn van het scheiden van een jonge papegaai van zijn ouders. Typische voorbeelden zijn Molukse kaketoes, die binnen de avicultuur voornamelijk met de hand worden grootgebracht. Schreeuwgedrag, angstig gedrag, bijtgedrag, verenplukken, veer destructief gedrag en zelfverminking zijn veelvoorkomende gedragsproblemen. Bij het bezoeken van opvangcentra voor papegaaien is het pijnlijk om te zien hoeveel Molukse kaketoes daar verblijven als slachtoffer van de commerciële belangen binnen de avicultuur en de handel in jonge papegaaien. Er zijn aanwijzingen dat er wereldwijd meer Molukse kaketoes in papegaaienopvangcentra leven dan er vrij in Indonesië voorkomen.

Conclusie
Papegaaien behoren tot de meest charismatische, intelligente en sociale dieren op de planeet en hebben een zeer hoge levensverwachting wanneer ze goed worden verzorgd. Op basis van de beschikbare kennis en ervaring is er alle reden om handopfok van jonge papegaaien te verbieden. Jonge papegaaien zouden het wettelijke recht moeten hebben om door hun ouders grootgebracht te worden, ten minste totdat de vogels niet langer afhankelijk zijn van hun ouders voor hun voedingsbehoeften.

Referenties

• W.L. Aengus, J.R. Millam - Taming Parent-reared orange-winged Amazon parrots by neonatal handling. Zoo Biology 18 (1999), p. 177-187
•  Animal Science Group - Ongerief bij rundvee, varkens, pluimvee, nertsen en paarden. Wageningen (2007), p. 25-26, 29
•  Animal Science Group - Ongerief bij konijnen, kalkoenen, eenden, schapen en geiten. Wageningen (2009), p. 25, bijlage 3 R.P.
•  Balda, I.M. Pepperberg, A.C. Kamil - Animal Cognition in Nature: The Convergence of Psychology and Biology in Laboratory and Field. Academic Press, San Diego (1998)
• S. Blanchard - The poultrification of parrots: Has the bird biz shot itself in the foot? Pet Bird Report 46 (2000)
•  I. Branchi - The mouse communal nest: Investigating the epigenetic influences of the early social environment on brain and behavior development. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 33 (2009) 4, p. 551-559
• R.W. Burkhardt, Jr. - Patterns of Behavior: Konrad Lorenz, Niko Tinbergen, and the founding of ethology. University of Chicago Press (2005)
•  C. Caldji, J. Diorio, M.J. Meaney - Variations in maternal care in infancy regulate the development of stress reactivity. Biol. Psychiatry 48 (2000), p. 1164-1174 J.
• C. Collette, J.R. Millam, K.C. Klasing, P.S. Wakenell - Neonatal handling of Amazon parrots alters the stress response and immune function. Applied Animal Behavior Science 66 (2000), p. 335-349
• B. Cramton - Handler Attitude and Chick Development, in: Luescher, Manual of Parrot Behavior (2006), p. 113-128
• B. Doneley - The Galah. Seminars in Avian and Exotic Pet Medicine, Vol. 12 (2003), No. 4, p. 185- 194
• M. Engebretson - The welfare and suitability of parrots as companion animals: a review. Animal Welfare 15 (2006), p. 263-276
•  R. Fox - Hand-Rearing: Behavioral impacts and implications for captive parrot welfare, in: Luescher, Manual of Parrot Behavior (2006), p. 83-91
• R.A. Fox, J.R. Millam - The effect of early environment on neophobia in orange-winged Amazon parrots (Amazona amazonica). Applied Animal Behaviour Science 89 (2004), p. 117-129
• J.P. Garner, C.L. Meehan, J.A. Mench - Stereotypies in caged parrots, schizophrenia and autism: evidence for a common mechanism. Behavioral Brain Research 145 (2003), p. 125-134
• J. Hooimeijer - Management as prevention and therapy in aviculture. Proceedings Conference of the International Avicultural Society (IAS), Orlando (1998)
• J. Hooimeijer - Medical Problems Because of Management Failures in Aviculture. Proceedings Annual Conference Association Avian Veterinarians, New Orleans (1999)
• J. Hooimeijer - Handopfok van een noodzakelijk kwaad naar een vogelonvriendelijke commerciële activiteit (2009), Kliniek voor Vogels, www.kliniekvoorvogels.nl
• J. Hooimeijer, J.M. Pericard - Behaviour and behavioural diseases in psittacine birds. Proceedings 15th FECAVA Eurocongress, Lille (2009) W. Lantermann - Verhaltensstörungen bei Papageien: Enstehung – Diagnose – Therapie. Stuttgart (1998)
• N.R. Latham, G.J. Mason - Maternal deprivation and the development of stereotypic behaviour. Applied Animal Behaviour Science 110 (2008), p. 84-108
• B.S. Levine - Common Disorders of Amazons, Australian Parakeets, and African grey parrots. Seminars in Avian and Exotic Pet Medicine, Vol. 12 (2003) No. 3, p. 125-130
• J.M. Loberg (et al.) - Reaction of foster cows to prevention of suckling from and separation from four calves simultaneously or in two steps. Journal of Animal Science 85 (2007) p. 1522-1529
• R. Low - Papageien sind einfach anders: Eigenheiten verstehen und Verhaltensprobleme losen. Stuttgart (2001)
• A. U. Luescher (Ed.) - Manual of Parrot Behavior. Blackwell Publishing (2006)
• C.L. Meehan, J.P. Garner, J.A. Mench - Isosexual pair housing improves the welfare of young Amazon parrots. Applied Animal Behaviour Science 81 (2002), p. 73-88
• V. Munkes, S. Munkes – Massenvermehrung von Papageienvögeln durch Handaufzug: eine kritische Betrachtung. Gefiederte Welt, 6 (2003), p. 166-169
• S. Munkes, V. Munkes - Durch menschliches Fehlverhalten provozierte Brut und Aufzuchtzwischenfälle mit der Folge sogenannter Not-Handaufzuchten. Gefierderte Welt 5 (2005), p. 134-137
• V. Munkes, H. Schrooten - Entwurf einer Überarbeitung der ”Mindestanforderungen” / Haltung und Zucht von Papageien. Vorlageentwurf (2008)
• V. Munkes, H. Schrooten - Papageienverhalten verstehen. Ulmer Verlag (2008)
• H.J.J. van Oers, E.R. de Kloet, S. Levine - Early vs. late maternal deprivation differentially alters the endocrine and hypothalamic responses to stress. Developmental Brain Research 111 (1998), p. 245- 252
• S. O’Mahony, J.R. Marchesi (et al.) - Early life stress alters behavior, immunity, and microbiota in rats: Implications for irritable bowel syndrome and psychiatric illnesses. Biological Psychiatry 65 (2009), p. 263-267
• I.M. Pepperberg - The Alex Studies, Cognitive and Communicative Abilities of African Grey Parrots. Harvard University Press (1999), (2002, first paperback edition)
• C.R. Pryce, J. Feldon - Long-term neurobehavioural impact of the postnatal environment in rats: manipulations, effects and mediating mechanisms. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 27 (2003), p. 57-71
• A.B. Riber (et al.) - Effects of broody hens on perch use, ground pecking, feather pecking and cannibalism in domestic fowl (Gallus gallus domesticus). Applied Animal Behaviour Science 106 (2007) p. 39-51
• R. Schmid - The influence of the breeding method on the behaviour of adult African grey parrots. Inaugural dissertation, Universität Bern (2004)
• W. Sutanto, P. Rosenfeld, E.R. de Kloet, S. Levine – Long-term effects of neontal maternal deprivation and ACTH on hippocampal mineralocorticoid and glucocorticoid receptors. Developmental Brain Research 92 (1996), p. 156-163
• Tierärztliche Vereinigung für Tierschutz e.V. Arbeitskreis 8 (Zoofachhandel u. Heimtierhaltung)  Stellungnahme zur Handaufzucht bei Papageien (2006)
• R. Wanker - Socialization in spectacled parrotlets (Forpus conspicillatus ): how juveniles compensate for the lack of siblings. Acta ethologica 2 (1999), p. 23-28
• M. Wohr, R. K.W. Schwarting - Maternal care, isolation-induced infant ultrasonic calling, and their relations to adult anxiety-related behavior in the rat. Behavioral Neuroscience, Vol. 122 (2008), p. 310-330
• Y.R.A. van Zeeland, B.M. Spruit (et al.) - Feather damaging behaviour in parrots: A review with consideration of comparative aspects. Applied Animal Behaviour Science 121 (2009), p. 75-95
• P. Zucca - Mind of the Avian patient: cognition and welfare. Proceedings of the 9th European AAV Conference Zurich (2007), p. 357-365

Copyright © Adviespraktijk voor Vogels | drs. Jan Hooimeijer. Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of gekopieerd zonder schriftelijke toestemming van drs. Jan Hooimeijer. Het artikel in originele vorm delen is uiteraard wel toegestaan (en zelfs gewenst) onder de voorwaarde dat dit altijd met duidelijke bronvermelding gedaan wordt. Het artikel is met de grootste zorg samengesteld. Nochtans kan de auteur geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor enige schade van welke aard dan ook voortkomende uit gebreken in de inhoud.