Wat is een betrouwbaar adres voor de aanschaf van een parkiet of papegaai?

"Waar kunnen we betrouwbaar een papegaai/parkiet aanschaffen? Kunt u mij een aantal betrouwbare adressen geven?”

Die vraag krijgen wij regelmatig, dus wij geven graag wat meer achtergrondinformatie.

Als iemand een vogel wil aanschaffen is het goed dat de aspirant-koper de verschillende afwegingen maakt. De keuze om een vogel aan te schaffen heeft verregaande consequenties voor de eigenaar maar zeker ook voor de vogel. Allereerst is het goed om te bedenken dat papegaaien niet gedomesticeerde dieren zijn. Gedomesticeerde huisdieren worden al duizenden jaren in gevangenschap gehouden en zijn dieren die in de natuur niet voorkomen. Het kan variëren van katten, honden, konijnen, maar ook kippen behoren tot de gedomesticeerde huisdieren.

Er zijn verschillende voordelen om een gedomesticeerd huisdieren aan te schaffen:

1. Gedomesticeerde huisdieren zijn, als gevolg van veelal duizenden jaren selectief fokken, als huisdier helemaal aangepast aan het samenleven met de mens. Onderdeel van de domesticatie is dat er een grote variatie is aan rassen van dezelfde soort met een variatie aan eigenschappen en kenmerken.
2. Gedomesticeerde huisdieren beschikken over eigenschappen en kenmerken waar de mens belang bij heeft. De labrador is gefokt om een geschoten eend uit het water te halen. De tackel is gefokt om dassen en vossen uit het hol te jagen, enz. enz..
3. Er is bij fokkers/kwekers en eigenaren van gedomesticeerde dieren in het algemeen meer kennis over het houden van deze dieren in gevangenschap.
4. Een belangrijk voordeel van het houden van gedomesticeerde huisdieren is, dat er verspreid door Nederland voldoende kennis is bij dierenartsen over het voorkomen en oplossen van (gezondheids-)problemen.

Er zijn dan goede redenen om pas tot de aanschaf van een papegaai/parkiet over te gaan als er een goed antwoord is op een aantal vragen.

Vragen die de aspirant koper zich zou moeten stellen zijn:

1. Waarom wil ik een papegaai als niet gedomesticeerd dier aanschaffen en wat zijn de consequenties?
2. Welke soort wil ik aanschaffen en waarom?
3. Beschik ik over voldoende deskundigheid over de achtergronden van de soort, de voeding, huisvesting, verzorging, het gedrag en de omgang met de vogel(s)? Deze minimale deskundigheid is niet algemeen aanwezig bij kwekers en niet bij dierenwinkels en dus ook niet bij eigenaren van papegaaien. Deze deskundigheid is in het algemeen ook afwezig bij dierenartsen. Deze deskundigheid is vereist om de gezondheid en het welzijn te waarborgen en om problemen te voorkomen of om deze tijdig te onderkennen. Ondeskundigheid van de kweker/verkoper/eigenaar en dierenarts is uiteindelijk de belangrijkste oorzaak van ernstige welzijnsproblemen, gezondheidsproblemen en zelfs de belangrijkste doodsoorzaak bij papegaaien.
4. Beschik ik over de tijd en de mogelijkheden om er voor te zorgen dat de papegaai/parkiet zo vaak mogelijk buiten komt voor een wandeling , een fietstochtje enz.?
5. Beschik ik over een extra ruimte waar de papegaai in een aparte slaapkooi de nacht kan doorbrengen?
6. Is het mogelijk om de papegaai voldoende privacy te bieden om te voorkomen dat de papegaai/parkiet in het centrum van de belangstelling staat?
7. Met welke vogeldierenarts wordt samengewerkt voor een aankoopcontrole en voor de verdere begeleiding?
8. Bij welke vogeldierenartsen kan ik terecht in het geval van spoedeisende situaties? Het is de ervaring dat deze vraag pas aan de orde komt als zich plotseling problemen voordoen, waarbij het dan heel lastig kan zijn om een oplossing te vinden. Zeker als het speelt buiten de gewone werktijden, in weekenden of tijdens feestdagen.
9. Zijn er betrouwbare opvang/logeeradressen waar de papegaai/parkiet terecht kan bij afwezigheid door vakantie, ziekte of andere privéomstandigheden?
10. Omdat papegaaien/parkieten de eigenaar kunnen overleven , is de vraag of er een regeling is waardoor de vogel kan worden opgevangen binnen de familie of kennissenkring en niet terecht komt in de handel?

Als er op deze vragen een bevredigend antwoord is komt de vraag aan de orde naar betrouwbare adressen waar een papegaai/parkiet kan worden aangeschaft?

Op grond van mijn ervaringen als vogeldierenarts is het uitgangspunt dat de aanschaf van een vogel via “de handel” beschouwd moet worden als vogelonvriendelijk en onbetrouwbaar.  De ervaring binnen de Adviespraktijk voor Vogels is dat “de handel” in vogels lak heeft aan de gezondheid, het welzijn , de belangen en de rechten van vogels. Vervolgens heeft de handel ook lak aan de belangen van de koper. De handel die er uitspringt is de handel in vogels via dierenwinkels, vogelmarkten (al dan niet gekoppeld aan een vogeltentoonstelling) of via internet. Kanalen waar een weldenkend mens ook geen hond zou aanschaffen als gezelschapsdier. Het gaat in deze sector vrijwel altijd om dieren waarbij de verkoper geen samenwerking heeft met een vogeldierenarts. Vrijwel altijd zijn de adviezen op het gebied van de voeding, de huisvesting en de verzorging achterhaald, onvolledig en in het algemeen zelfs foutief. Verkopers worden geacht om gezonde dieren/vogels te verkopen. Kopers van vogels realiseren zich daarbij overigens niet dat verkopers verplicht zijn om een wettelijk verplichte garantieperiode aan te houden.

“De handel” werkt in het algemeen niet samen met een vogeldierenarts. Het is dan ook essentieel om bij de aanschaf te informeren naar de naam en de gegevens van de vogeldierenarts waar de verkoper mee samenwerkt. Het antwoord kan al meteen reden zijn om van deze verkoper geen vogel aan te schaffen. De kweker, de tussenhandel en de uiteindelijke verkoper werken namelijk zelden of nooit samen met een vogeldierenarts die de vogels heeft onderzocht, getest op ziektes en een formele gezondheidsverklaring heeft opgesteld en ondertekend. Verkopers die niet nauw samenwerken met een vogeldierenarts moeten we dan ook per definitie beschouwen als onbetrouwbaar. In de handel zijn de vogels soms getest op een beperkt aantal besmettelijke ziektes.

In dergelijke situaties zijn eventuele testen/uitslagen niet betrouwbaar als de uitslagen afkomstig zijn van laboratoria die bloedmonsters/uitstrijkjes accepteren die door een eigenaar/kweker/verkoper worden opgestuurd. Op deze manier is er geen enkele garantie dat de uitslagen van het laboratorium kloppen met de identiteit van de vogel. Bovendien zijn de uitslagen onbetrouwbaar als de vogels in een omgeving worden gehouden met andere vogels die mogelijk besmet zijn met besmettelijke ziektes. Via de handel zijn uitslagen van onderzoek dan ook (helaas) in het algemeen volstrekt onbetrouwbaar.

Kwekers zijn er in verschillende “categorieën”.

Mijn ervaring als vogeldierenarts is dat kwekers veelal vanwege commerciële motieven meerdere kweekkoppels hebben met de bedoeling om zo veel mogelijk jonge vogels te kweken voor de verkoop. Gelukkig zijn er uitzonderingen op deze constatering. Deze uitzonderingen hebben vogels met de bedoeling om er alles aan te doen om het welzijn en de gezondheid van de vogels te garanderen. Deze vogelliefhebbers streven naar een langere termijn relatie met de vogels waarbij de vogels tam zijn, een naam hebben en zich comfortabel voelen in de aanwezigheid van de eigenaar. Vanzelfsprekend werken deze liefhebbers nauw samen met een vogeldierenarts en nemen de adviezen vanuit de vogelgeneeskunde serieus.

• Het kweken van papegaaien moeten we helaas in het algemeen beschouwen als een commerciële activiteit. Het begrip hobby en “vogelliefhebberij” suggereert dat het onschuldig is en vogelvriendelijk. . Het idee dat kwekers als vanzelfsprekend met de vogels kweken vanwege het belang van de vogels is in mijn ogen naïef . Dit standpunt is gebaseerd op mijn ervaring als vogeldierenarts gedurende meer dan 30 jaar. Het is gebaseerd op de ervaring dat het merendeel van de kwekers van papegaaien en parkieten, op het gebied van de voeding, huisvesting , verzorging en het gedrag van vogels, niet laat zien dat de belangen en het welzijn van de vogels een echte prioriteit hebben. Dat is al duidelijk als we kijken naar de beschikbare ruimte die de kweekkoppels hebben. Het is geen uitzondering dat er 5 kweekkoppels worden gehouden op een ruimte die door mij als vogeldierenarts wordt beschouwd als een ruimte waar hooguit 1 kweekkoppel gehouden kan worden. Papegaaien worden zelden gehouden in volières waarin de vogels echt kunnen rondvliegen. De vogels kunnen veelal hooguit van de ene zitstok naar de andere zitstok “vliegen”. Door de benodigde ruimte te beperken gaat het meer lijken op legbatterijen dan op volwaardige huisvesting voor papegaaien en parkieten.
  
  De huisvesting lijkt in het algemeen meer op de ouderwetse huisvesting van leeuwen of olifanten in een verouderde dierentuin. Opmerkelijk is dat er nog altijd kwekers zijn waarbij de kweekvogels niet buiten komen. Dit moeten we beschouwen als een grove verwaarlozing van het welzijn van de vogels. Kwekers waarbij de vogels een, hopelijk ruime, buitenvolière hebben doen het al veel beter. Opmerkelijk daarbij is dat de vogels in het algemeen dan geen verwarmde binnenverblijven hebben. Uitgangspunt voor een goed binnenverblijf is dat de temperatuur kan worden aangepast bij de ongunstige klimaatomstandigheden in najaar, winter en voorjaar. Temperaturen moeten onder ongunstige klimaatomstandigheden in het binnenverblijf boven de 25 graden Celsius kunnen zijn. Dit moeten we beschouwen als essentieel voor het welzijn en de preventie van gezondheidsproblemen. Daarnaast is het van belang om de relatieve vochtigheid in een binnenverblijf te kunnen beïnvloeden zodat wordt voorkomen dat het ofwel te droog ofwel te vochtig is. Het is geen uitzondering dat kwekers van mening zijn dat het voldoet als binnenverblijven vorstvrij worden gehouden. Dit geeft aan dat er onvoldoende deskundigheid is op het gebied van het houden van papegaaien en op grove wijze het welzijn van de vogels wordt verwaarloosd. Net als bij handelaren van vogels is het vanzelfsprekend om aan een kweker/verkoper te vragen met welke vogeldierenarts wordt samengewerkt. Als aan een eigenaar van paarden, koeien , honden, katten, varkens wordt gevraagd wie de dierenarts is van deze dieren zal een eigenaar zonder aarzeling de naam van de dierenarts of de naam van de dierenartspraktijk worden genoemd. Elke pluimveehouder heeft een pluimveedierenarts en elke varkenshouder werkt samen met een dierenarts die zich heeft toegelegd op varkens enz.
  
  De gemiddelde kweker van papegaaien /parkieten kan geen naam noemen van de “eigen vogeldierenarts”. Vogeleigenaren voegen daar aan toe ook nooit een vogeldierenarts nodig te hebben gehad. Als er met een vogeldierenarts wordt samengewerkt zijn de vragen;” hoe vaak er per jaar contact is met de vogeldierenarts, of de vogel die wordt verkocht door de vogeldierenarts is onderzocht en getest op besmettelijke ziektes en of de vogeldierenarts benaderd mag worden met vragen en voor het afgeven van een officiële gezondheidsverklaring. Het is vanzelfsprekend om er vanuit te gaan dat een vogel wordt verkocht met een gedateerde gezondheidsverklaring, ondertekend door een vogeldierenarts en met kopieën van de uitslagen van de testen die zijn gedaan. Het is ook voor de hand liggend om te vragen om een verklaring van de vogeldierenarts dat er bij de koper de afgelopen 2 jaar geen vogels zijn doodgegaan aan een besmettelijke ziekte. Het is dan ook niet voor de hand liggend om een vogel aan te schaffen bij een kweker die niet echt samenwerkt met een vogeldierenarts. Het is belangrijk om te bedenken dat een dierenarts niet hetzelfde is als een vogeldierenarts, zoals een veehouder niet samenwerkt met een dierenarts, maar met een dierenarts die zich heeft toegelegd op de geneeskunde van koeien.
  
  Het zou vanzelfsprekend moeten zijn dat kwekers/verkopers er mee akkoord gaan dat, als er bij de aankoopcontrole aanwijzingen worden gevonden voor een besmettelijke ziekte, de verkoper niet alleen de vogel terugneemt en de aankoopsom terug betaalt maar ook de kosten betaalt die de koper heeft gemaakt in verband met de aankoopcontrole. Deze afspraken behoren onderdeel te zijn van de garantie die de verkoper geacht wordt te bieden. Helaas valt het merendeel van de kwekers op deze punten af als betrouwbaar. Kwekers die op meerdere punten onbetrouwbaar zijn, kunnen we moeilijk beschouwen als vogelliefhebbers, omdat er sprake is van structurele ondeskundigheid en/of onwil, waarbij de belangen van de vogels ondergeschikt zijn aan andere belangen.
  
  
• Wat mij betreft vallen kwekers/verkopers af die een deel van de jonge gekweekte vogels verkopen via vogelmarkten, tussenhandelaren of de dierenwinkel. Op deze manier geven kwekers/verkopers er blijk van dat de gezondheid en het welzijn van de vogels ondergeschikt is aan commerciële belangen. Het risico is dat jonge vogels die niet worden verkocht via een vogelmarkt, tentoonstelling of dierenwinkel worden teruggenomen met alle risico’s van dien ten aanzien van besmettelijke ziektes.
  
  
• Het is buitengewoon triest om te zien dat papegaaien bij het merendeel van de kwekers al op jonge leeftijd doodgaan of “verdwijnen”, terwijl de levensverwachting van de vogels minimaal 3 x hoger is. Papegaaien die “verdwijnen” zijn veelal op jonge leeftijd doodgegaan zonder dat de vogel is onderzocht of zijn verkocht aan de handel of aan een andere kweker omdat de kweekresultaten onvoldoende waren. Kwekers realiseren zich niet dat bijvoorbeeld een Grijze roodstaart 80 jaar en ouder kan worden als aan de eisen wordt voldaan ten aanzien van de voeding, huisvesting en verzorging inclusief de omgang met de vogel. Wat mij betreft vallen kwekers af die 20 jaar kweken met papegaaien en waarbij het normaal is dat er geen papegaaien in het bestand zijn van minimaal 20 jaar oud. Wat mij betreft vallen kwekers af die zich niet realiseren dat, de inmiddels verboden, handopfok van babypapegaaien moet worden beschouwd als een reden van ernstige problemen bij papegaaien.
  
  
• Wat mij betreft vallen kwekers af die het niet normaal vinden dat de kweekvogels een eigen naam hebben en het niet normaal vinden dat de kweekvogels werkelijk tam zijn. Dus koop geen vogel als de kweker/verkoper niet kan aantonen dat de kweekvogels tam zijn. Tam betekent ook tam in de aanwezigheid van vreemden.
  
  
• Wat mij betreft vallen kwekers/verkopers af die zich bezighouden met het kweken van mutaties. Het kweken van mutaties is niet in het belang van de vogels. We moeten mutaties beschouwen als afwijkingen die in de natuur niet structureel voorkomen. Inteelt is veelal een belangrijk onderdeel van mutatiekweek. Belangrijk motief van het kweken van mutaties is dat deze vogels een hogere commerciële waarde hebben. Mutatiekweek moet dan ook worden beschouwd als een commerciële vogelonvriendelijke activiteit en niet in het belang van de individuele vogel en zeker niet in het belang van de soort. Gelet op de motieven om mutaties te kweken is het voor mij als vogeldierenarts moeilijk om dergelijke kwekers te beschouwen als vogelliefhebbers, omdat de belangen van de vogels ondergeschikt zijn aan andere belangen.
  
  
• Wat mij betreft vallen kwekers af die bewust bastaarden kweken. De belangrijkste reden van het kweken van bastaarden is dat deze vogels meer waard zijn en populair omdat ze afwijken van normaal. Het motief van het kweken van bastaarden is niet in het belang van de vogel en het kweken van bastaarden is niet in het belang van de soort. Gelet op de motieven om bastaarden te kweken is het voor mij moeilijk om dergelijke kwekers te beschouwen als vogelliefhebbers, omdat de belangen van de vogels ondergeschikt zijn aan andere belangen.

Wat zijn kenmerken van een betrouwbare kweker?

• Er wordt nauw samengewerkt met een vogeldierenarts die zich heeft toegelegd op de vogelgeneeskunde.
• De keuzes van de kweker worden bepaald door de belangen van de vogels. Dit is ook in het belang van een potentiële koper.
• Ten aanzien van de voeding, huisvesting en verzorging wordt het welzijn en de gezondheid gewaarborgd, waarbij de kennis en deskundigheid vanuit de vogelgeneeskunde serieus wordt genomen.
• Als hoofdvoeding wordt gewerkt met betrouwbare pellets waarbij Harrison’s Bird Foods als eerste wordt geadviseerd vanuit de Adviespraktijk voor Vogels.
• Een kweker die 20 of 30 jaar met papegaaien kweekt heeft dan ook papegaaien van minimaal 20 jaar of 30 jaar waar nog altijd mee gekweekt wordt.
• De kweekvogels zijn tam en hebben een naam.
• Er worden geen mutaties of bastaarden gekweekt.
• Er gaan geen vogels naar een tentoonstelling.
• Er worden geen vogels verkocht of gekocht via vogelmarkten , handelaren of andere kwekers die niet voldoen aan de eerder genoemde punten.
• Vogels worden verkocht met een formele gezondheidsverklaring van de vogeldierenarts met als afspraak dat, als er bij de aankoopcontrole aanwijzingen worden gevonden voor een (besmettelijke)ziekte, de vogel wordt teruggenomen en de kosten van het onderzoek worden vergoed.

De conclusie is dat het niet bepaald gemakkelijk is om een betrouwbaar adres te vinden voor de aanschaf van een papegaai/parkiet.

Het betekent dat het nodige huiswerk moet worden gedaan, waarbij er tijd geïnvesteerd moet worden om een verantwoorde keuze te kunnen maken. Dit is het tegenovergestelde van de impulsieve aanschaf van een papegaai/parkiet met een grote kans op een negatieve uitkomst waarbij de papegaai/parkiet de dupe is.

Papegaaien die tussen de wal en het schip terecht komen verdienen een tweede kans.

In Nederland komen per jaar vele honderden papegaaien tussen de wal en het schip terecht, vergelijkbaar met honden en katten die in een asiel terecht komen.

Bij de aanschaf van een papegaai is het voor de hand liggend om te bedenken dat het mooi is als een papegaai een tweede kans krijgt, zoals ook van toepassing voor een hond in het asiel. In Nederland zijn er verschillende opvangcentra voor papegaaien. Papegaaien worden om allerlei verschillende redenen afgestaan. De belangrijkste reden dat papegaaien worden afgestaan is dat de eigenaar zich bij de aanschaf van de papegaai niet de goede vragen heeft gesteld. De ondeskundigheid van de eigenaar is reden van een scala aan gezondheidsproblemen en een scala aan gedragsproblemen.

Daarnaast komen papegaaien tussen de wal en het schip, omdat de eigenaar komt te overlijden en de familie of vrienden de papegaai niet willen verzorgen vanwege gedragsproblemen van de papegaai. Vaak kon de eigenaar zogenaamd alles met de papegaai doen, maar was de papegaai naar andere huisgenoten agressief. Heel triest als we bedenken dat de eigenaar grote fouten heeft gemaakt in de omgang met de papegaai en dat de papegaai daar uiteindelijk de dupe van is en naar een opvangcentrum moet of via internet wordt aangeboden. Het is een goede zaak dat papegaaien/parkieten die in opvangcentra terecht komen een tweede kans krijgen.

Het is beter dan een papegaai aanschaffen via de handel of andere onbetrouwbare trajecten. Helaas kunnen we er niet vanuit gaan dat een papegaaienopvangcentrum een betrouwbaar adres is. Om te beoordelen of een papegaaienopvangcentrum een betrouwbaar adres is gelden dezelfde criteria en vragen die van toepassing zijn op kwekers en dierenwinkels. Helaas moeten we papegaaienopvangcentra beschouwen als locaties waar alle mogelijke besmettelijke ziektes aanwezig kunnen zijn en een kans krijgen. Een goede samenwerking met een vogeldierenarts is dan ook van groot belang, waarbij een vogeldierenarts feitelijk een bepalende stem zou moeten hebben als het gaat om het beleid van een opvangcentrum. Het is dan ook essentieel dat een papegaai vanuit een opvangcentrum is onderzocht door een vogeldierenarts en dat er een formele, gedateerde gezondheidsverklaring is, ondertekend door de vogeldierenarts.

Er zijn opvangcentra voor papegaaien waarbij er met papegaaien wordt gekweekt om vervolgens de jonge papegaaien te verkopen. Dit moeten we, om meerdere redenen, beschouwen als een onwenselijke situatie. Het zou ondenkbaar zijn dat een hondenasiel gaat fokken met opgevangen honden om vervolgens de pups te gaan verkopen. Het kweken van jonge papegaaien in een opvangcentrum is ook ondenkbaar gezien de problematiek van besmettelijke ziektes in papegaaienopvangcentra.

De vogeldierenarts speelt een belangrijke rol bij de verkoop en aankoop van een papegaai/parkiet.

Als wordt gesproken over een vogeldierenarts kunnen er al snel misverstanden zijn over de vraag; “Wie is een betrouwbare vogeldierenarts?” Elke dierenarts mag zich namelijk vogeldierenarts noemen, ook een dierenarts die zich hoofdzakelijk richt op andere dieren dan vogels. Het is niet voor de hand liggend als de belangrijkste deskundigheid en ervaring van de dierenarts ligt op het gebied van gedomesticeerde huisdieren zoals honden, katten enz. dat een dierenarts zich profileert als vogeldierenarts. Het is ongebruikelijk dat dierenartsen zich profileren als kattendierenarts of hondendierenarts, zelfs als het merendeel van de patiënten bestaat uit katten en honden.

Een dierenarts die zich profileert als kattendierenarts zal zich dan ook onderscheiden door zich hoofdzakelijk te richten op de kattengeneeskunde en geen honden behandelen. Dat geldt ook voor een paardendierenarts en een pluimveedierenarts. Het is daarbij goed om te bedenken dat het bij de niet-vogeldierenarts veelal gaat om een beperkt aantal soorten zoogdieren. Er kunnen wel veel rassen zijn, maar uiteindelijk gaat het bij deze rassen om een zeer beperkt aantal diersoorten. Bij een vogeldierenarts gaat om een groot aantal verschillende vogelsoorten met een grote variatie aan achtergronden, herkomst, eisen ten aanzien van de voeding, huisvesting en verzorging en een grote variatie aan ziektebeelden en gedragingen.

Voor mij is een vogeldierenarts een dierenarts die het grootste deel van zijn tijd spendeert aan de vogelgeneeskunde en waarbij de vogelgeneeskunde ook de belangrijkste deskundigheid is.

Een vogeldierenarts richt zich op het gebied van bijscholing, het bezoeken van congressen/symposia en het leveren van bijdragen op het vakgebied hoofdzakelijk op de vogelgeneeskunde. Er zijn in Nederland te weinig vogeldierenartsen en er zijn ook te weinig dierenartsen die naast de “normale werkzaamheden” extra belangstelling hebben voor de vogelgeneeskunde.

Door het Curriculum Vitae van dierenartsen op te vragen kan worden beoordeeld of het gaat om een vogeldierenarts of om een dierenarts die naast zijn andere (hoofd)werkzaamheden extra belangstelling heeft voor vogels.

Copyright © Adviespraktijk voor Vogels | drs. Jan Hooimeijer. Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of gekopieerd zonder schriftelijke toestemming van drs. Jan Hooimeijer. Het artikel in originele vorm delen is uiteraard wel toegestaan (en zelfs gewenst) onder de voorwaarde dat dit altijd met duidelijke bronvermelding gedaan wordt. Het artikel is met de grootste zorg samengesteld. Nochtans kan de auteur geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor enige schade van welke aard dan ook voortkomende uit gebreken in de inhoud.