Plukgedrag moeten we beschouwen als een zeer serieus probleem. Plukgedrag bij papegaaien en parkieten wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door onzekerheid.
Binnen de Adviespraktijk voor Vogels zien we dat onzekerheid het gevolg kan zijn van:
- Lichamelijke problemen al dan niet gekoppeld aan de voeding, de huisvesting en de verzorging.
- Veel papegaaien, parkieten worden onzeker gemaakt (zonder dat de eigenaar dat in de gaten heeft) door:
- de papegaai als prooidier niet serieus te nemen;
- de intelligentie/cognitie niet serieus te nemen;
- normaal gedrag te belonen danwel te corrigeren;
- ongewenst gedrag te belonen;
- overspronggedrag niet te herkennen en te gebruiken
Papegaaien die met de hand zijn grootgebracht, ontwikkelen vaak een scala aan gedragsproblemen. Het duurt soms meerdere jaren voor de problemen zich echt manifesteren.
Lichamelijke problemen, conditieproblemen en gedragsproblemen worden door eigenaren veelal niet in een vroeg stadium onderkend omdat papegaaien/parkieten van nature geneigd zijn om zich, bij problemen, beter en gezonder voor te doen dan ze zijn. Ook gedragsproblemen kunnen een aanwijzing zijn voor lichamelijke problemen.
Conclusie:
Oorzaken plukgedrag:
- Langdurig conditie problemen, stofwisselingsstoornissen hoofdzakelijk door voedingsfouten. Voedingsfouten zijn nog altijd de belangrijkste reden van gezondheidsproblemen, welzijnsproblemen, (onderliggende)ziektes en pijn.
- Hormonale invloeden kunnen een belangrijke rol spelen waarbij er ook vaak lichamelijke veranderingen gaan spelen.
- Gedragsproblemen op basis van onzekerheid. Er zijn daarbij opmerkelijke verschillen tussen de verschillende soorten en tussen individuele vogels. Letterlijk achter de tralies zitten is een belangrijke reden van welzijnsproblemen en gedragsproblemen.
- Essentieel is dat de vogels ook echt hand tam zijn omdat bij tamme vogels minder onzekerheidsproblemen te verwachten zijn.
- Daarnaast spelen de omstandigheden een grote rol bij het optreden van plukgedrag.
- Onderschat wordt:
- gebrek aan zonlicht, onvoldoende frisse lucht, te weinig buiten;
- te weinig lichaamsbeweging en gebrek aan uitdagingen;
- gebrek aan privacy maakt onzeker;
- onvoldoende activeren van de intelligentie;
- geen aparte slaapplek die gescheiden is van de dagkooi is;
- te lage luchtvochtigheid, douchen en sproeien is belangrijk maar ook dat kan onvoldoende zijn als de luchtvochtigheid structureel te laag is.
In bijna alle gevallen blijkt het te gaan om een combinatie van oorzaken.
Afhankelijk van de soort kunnen er hele specifieke oorzaken meespelen waardoor plukgedrag bij een Grijze roodstaart een hele andere oorzaak kan hebben dan plukgedrag bij een Amazone papegaai, een agapornis of bij een lori. Zo moeten we bij agaporniden rekening houden met specifieke oorzaken van plukgedrag en/of huid/veerafwijkingen.
De aanpak bestaat uit:
- een uitvoerige vragenlijst (anamnese);
- een lichamelijk onderzoek;
- een gedragsconsultatie.
De behandeling en adviezen zijn afhankelijk van de bevindingen.
Verhalen van ”eens een plukker, altijd een plukker” zijn bekende onzin kreten. Ook de suggestie dat plukgedrag vooral wordt veroorzaakt door verveling is bizar. Het herstel is afhankelijk van de oorzaken en wordt vervolgens voor een groot deel bepaald door de omgevingsfactoren.
Via e-mail of telefoon is het niet mogelijk zijn om conclusies te trekken zonder onderzoek van de vogel en zonder een consultatie waarbij een groot aantal vragen en achtergronden aan de orde komen. Belangrijk daarbij is het beoordelen van het gedrag van de vogel en de interacties in de spreekkamer om tot een diagnose te komen.
Plukgedrag is een complex probleem waarbij de oorzaken en de oplossing in de praktijk toch heel simpel kan zijn. Zonder te weten wat de oorzaak is, is een advies of tip niet zinnig. Vaak hebben eigenaren al een breed scala aan “tips” gekregen en ”van alles gedaan” maar niets helpt omdat de oorzaak niet bekend is en er feitelijk geen diagnose is gesteld.
Het advies is dan ook altijd om bij plukgedrag een afspraak te maken.
Herstel kan variëren van enkele dagen tot meerdere jaren. Dat wordt voor een belangrijk deel bepaald door de periode dat de vogel al plukgedrag laat zien. We zien helaas te vaak papegaaien met plukgedrag waarbij de vogels al maanden en soms zelfs al jaren plukgedrag vertonen. De ervaring is dat hoe langer het probleem bestaat hoe meer tijd het kost om het weer op te lossen.
De Adviespraktijk voor Vogels in Meppel heeft een voorgeschiedenis vanaf 1983.
In al die jaren is steeds duidelijker geworden dat naast een lichamelijke controle ook een gedragsconsult essentieel is voor het verantwoord houden van papegaaien en parkieten en voor het welzijn en de gezondheid van de vogel. Zo is ook een puppycursus en een jaarlijks bezoek aan de dierenarts met de hond of kat essentieel voor het verantwoord houden van een gezelschapsdier.
Het advies is dan ook altijd om bij plukgedrag een afspraak te maken. Het advies is altijd dat iedereen die betrokken is bij de papegaai/parkiet meekomt voor een dergelijke afspraak. Wanneer er kinderen in het gezin zijn, dan wordt verzocht om ook hen mee te nemen naar het consult.
Copyright © Adviespraktijk voor Vogels | drs. Jan Hooimeijer. Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of gekopieerd zonder schriftelijke toestemming van drs. Jan Hooimeijer. Het artikel in originele vorm delen is uiteraard wel toegestaan (en zelfs gewenst) onder de voorwaarde dat dit altijd met duidelijke bronvermelding gedaan wordt. Het artikel is met de grootste zorg samengesteld. Nochtans kan de auteur geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor enige schade van welke aard dan ook voortkomende uit gebreken in de inhoud.