Het is wereldwijd een groot probleem dat mannen kakatoes agressief gedrag vertonen naar de pop. Met als uitkomsten verwondingen en zelfs fatale gevolgen. Vanzelfsprekend zijn de broedresultaten door het “huiselijk geweld” ook sterk verminderd.
Tijdens het jaarlijkse congres van de Association of Avian Veterinarians is in 2005 in Monterey, Californië door mij een presentatie gegeven over deze problematiek.
De aanleiding was de uitkomst van onderzoek dat door mij was begeleid, uitgevoerd door 2 studenten van het van Hall Instituut in Leeuwarden.
Uitgangspunten waren een aantal vragen en hypothesis op basis van kennis en ervaring op basis van ethologie. Dus op basis van het observeren van het gedrag, inspelend op de vragen en problemen waar ik al die jaren mee ben geconfronteerd. Uiteindelijk blijkt dat het vooral ook gaat om gezond verstand en het in twijfel trekken wat als normaal wordt beschouwd.
Mijn kennis/ervaring is op basis van ethologie, het observeren van het gedrag van vogels en het inspelen op vragen en problemen waar ik de afgelopen 40 jaar mee ben geconfronteerd waarbij het uiteindelijk ook gaat om “gezond verstand”. Zoals bijvoorbeeld het vervangen van standaard zitstokken van rondhout, door bewegelijke takken met een variatie aan diameter. Het is te simpel voor woorden, maar als je kijkt in dierentuinen, avicultuur en gezelschapsvogels dan worden de belangen en het welzijn van papegaaien alleen op dat punt al structureel vernacheld.
Voedingsdeficiënties zijn een belangrijke reden van onzekerheid.
Ook t.a.v. de partnerkeuze waarbij de pop een gezonde en vitale man kiest om gezonde nakomelingen te krijgen. Zoals besproken is mijn ervaring dat tussen 5-10 jaar de eerste duidelijke verschijnselen van malnutrition zich gaan aankondigen. Dat betekent dus ook dat er problemen kunnen gaan spelen die gekoppeld zijn aan de leeftijd omdat een kakatoe van 4 jaar een veel betere conditie heeft dan dezelfde kakatoe van 8 jaar.
Het is meer dan opmerkelijk dat dit aspect tot op heden vrijwel nooit serieus genomen wordt en dat er ook binnen de dierentuinwereld, net als binnen de avicultuur hele slechte ervaringen zijn als het gaat om de voeding zonder dat deze slechte ervaringen worden gekoppeld aan voedingsfouten.
Een belangrijke reden is, zoals besproken, dat de opgedane kennis en ervaring binnen de vogelgeneeskunde tot op heden niet serieus genomen worden binnen de avicultuur en binnen de dierentuinwereld.
Gebrek aan privacy
- Allereerst t.a.v. soortgenoten omdat kakatoes uitermate territoriaal zijn in de broedperiode en ,zoals besproken, er veel m,eer agressie is binnen de soort dan naar niet soortgenoten.
- Onvoldoende privacy binnen een koppel die bijna letterlijk 24 / 7 op elkaars lip zitten , mede door een schamel aanbod aan zitstokken i.p.v een grote variatie van takken variërend in dikte /diameter en schots en scheef.
- Onvoldoende privacy in dierentuinen / collecties waarbij “open en bloot” naar vogels wordt gekeken waardoor vogels zich voortdurend bekeken/geïntimideerd voelen. Dat kan zijn door bezoekers maar in hoge mate ook door de verzorgers.
Prooidieren
Onderschat wordt dat circulerende/vliegende roofvogels een bron van onrust en stress zijn. Dat betekent dat een deel van de bovenkant van de volières zodanig afgeschermd moet zijn dat de vogels de wilde roofvogels niet zien en dus ook niet gezien worden en op zijn minst een plek hebben waar ze privacy ervaren.
Door mij zijn kwekers bezocht vanwege tegenvallende kweekresultaten waarbij ik binnen een half uur 2 roofvogels boven de volières zie vliegen in de wetenschap dat de vogels deze ook zien en er ook op reageren zonder dat de kweker zich dat realiseerde.
Daarnaast speelden er natuurlijk altijd een scala aan andere factoren een rol diereden zijn voor onzekerheid/stress. Het is mijns inziens meer dan opmerkelijk dat het feit dat papegaaien/ kakatoes prooidieren zijn niet wordt onderkend en er dus geen consequenties aan verbonden worden. Dus ook niet in de benadering door verzorgers/publiek.
Vrije partnerkeuze
Vrije partner keuze is normaal in de natuur waarbij het gebruikelijk is dat de pop bepaald of een man wordt geaccepteerd als partner en toekomstige vader van de nakomelingen. Het bij elkaar plaatsen van een man en een pop op basis van de uitslag van het onderzoek naar de sexe is dan ook vanzelfsprekend een belangrijke basis van problemen. Ruime en goed ingerichte groepsvolieres zijn cruciaal om te komen tot partnerbinding.
Op het moment dat er sprake is van partner binding wordt een aparte ruime volière geboden om de privacy te waarborgen en waarbij de inrichting zodanig is dat de vogels zo veel mogelijk normaal gedrag kunnen vertonen. Dat er daarnaast gedurende het jaar nog altijd de mogelijkheid is om tussendoor onderdeel uit te maken van de groep is, net als in de natuur, volstrekt normaal. Broedkoppels zijn in de natuur niet volledig geïsoleerd en de vogels kunnen kiezen voor sociaal contact.
Gebrek aan lichaamsbeweging
Het is in mijn ogen bizar om voortdurend en overal te zien dat papegaaien op stevige, onbeweeglijke horizontale zitstokken zitten. Het gaat altijd om een foute diameter waarbij de vogels geen andere keuze hebben. Als vogelaar kijk ik al meer dan 55 jaar naar vogels in de natuur en heb het geluk gehad om papegaaien in de natuur te kunnen observeren. Vogels in de natuur zitten in takken. Takken zijn zelden horizontaal. Takken hebben altijd een variabele diameter. Takken zijn vrijwel altijd flexibel. Zitten op een flexibele schuine tak betekent dat er een groot aantal spieren worden geactiveerd om de balans te waarborgen.
Vogels slapen op 1 poot op schuine takken terwijl het waait. Zoals spreeuwen in rietvelden slapen waarbij het riet volledig verticaal staat en door het gewicht van de spreeuwen buigt. Ik heb Hyacint ara's in de Pantanal gezien die op bewegende takken zitten met een diameter van mijn duim. In gevangenschap krijgen deze vogels horizontale stabiele boomstammen waar ze op moeten zitten. Foute zitstokken zijn reden voor voetproblemen en gewrichtsproblemen. Elke keer als daar een kweker of dierverzorger op aanspreek blijkt dat niemand daar over heeft nagedacht met als uitkomst de uitspraak “dat iedereen dat doet” dus het zal wel goed zijn.
Niet tam zijn is vragen om problemen
Niet tam zijn is een van de belangrijkste stress factoren waardoor de vogels zich niet comfortabel voelen in de aanwezigheid van de verzorgers. De dagelijks verzorging, al is het maar door water en voer aan te bieden, is een voortdurende stress factor als de vogels niet tam zijn. Heel bijzonder omdat het heel snel mogelijk is om te waarborgen dat de vogels zich wel comfortabel voelen in onze aanwezigheid.
Het hardnekkige idee dat het gaat om “wilde vogels” die niet tam zouden moeten zijn omdat het geen gezelschapsvogels zijn is een absurd idee. Het is een dogmatiek bij kwekers en in de dierentuinwereld waar tot op heden geen wetenschappelijk onderbouwde argumenten voor zijn.
Door mij wordt gerefereerd aan Jane Goodall en haar relatie met chimpansees in de natuur. Chimpansees die zich comfortabel voelen en volstrekt normaal gedrag blijven vertonen als dieren in de natuur in de aanwezigheid van Jane Goodall. Dit in tegenstelling tot de relatie tussen dierverzorgers van chimpansees in dierentuinen die maken dat de chimpansees zich niet comfortabel voelen in hun aanwezigheid. Dierverzorgers beschrijven chimpansees als levensgevaarlijk en onberekenbaar. Het is meer dan triest om te bedenken dat chimpansees in gevangenschap, net als andere dieren in gevangenschap, voortdurend ervaren dat ze niet met respect worden bejegend. De relatie is op basis van wantrouwen waarbij ook de intelligentie en de cognitieve capaciteiten van dieren niet serieus genomen wordt. Niet anders dan bij de foute docent waarbij leerlingen zich gaan misdragen omdat de docent geen respect heeft voor de leerlingen.
Ik beschouw het als mijn verantwoordelijkheid om dat TABOE te doorbreken in het belang van het welzijn van niet gedomesticeerde dieren/vogels in gevangenschap. Bovendien is het in het belang van het welzijn van de verzorgers. Het is een taboe waar ik al vele jaren tegen aanloop en het maakt mij bij kwekers en in de dierentuinwereld niet populair. Heel gebruikelijk als het gaat om een ongemakkelijke waarheid waarbij je wordt gedwongen om in de spiegel te kijken. Als (vogel)dierenarts is het onze taak om op basis van de wetenschap en onze ervaringen informatie te geven in het belang van het welzijn van dieren en in het belang van het welzijn van eigenaren/verzorgers. Daarbij worden voordelen en nadelen tegen elkaar afgewogen. Argumenten die bij voorkeur onderbouwd zijn op basis van wetenschappelijk onderzoek waarbij de voordelen en de nadelen tenen elkaar zijn afgewogen.
De centrale vraag is daarbij altijd keuzes in het belang zijn van de vogels/dieren of niet..
Ook als het gaat om huiselijk geweld bij de mens is er spraken van grote welzijnsproblemen.
Mannen die hun partner mishandelen en zelfs doden is een belangrijk maatschappelijk en sociaal probleem. De mannen zijn als daders tegelijkertijd ook slachtoffer van omstandigheden die maken dat ze letterlijk “van het pad af raken”. Mijn ervaring en conclusie is al vele jaren dat, als papegaaien/dieren/mensen/kinderen niet ervaren dat ze met respect worden bejegend, benaderd en behandeld, de uitkomst is dat deze zich respectloos gaan gedragen.
Een goede leidster van de peuterspeelzaal, de goede docent op de middelbare school creëert een situatie waarbij de kinderen/leerlingen ervaren met respect te worden bejegend.
Dat heeft Jane Goodall gedurende 50 jaar laten zien in de omgang met chimpansees in de natuur en niemand neemt dat serieus.
Als een papegaai, die iedereen bijt, mij niet bijt dan is dat omdat de papegaai voor het eerst ervaart door iemand met respect te worden bejegend.
Het is bizar dat het voortdurend blijkt te gaan om een ongemakkelijke waarheid. Daar zijn dus ook kaketoes in gevangenschap de dupe van. Er wordt voortdurend gemikt op symptoombestrijding waarbij niet wordt gezocht naar de werkelijke oorzaak. De werkelijke oorzaak is dat er structurele fouten worden gemaakt in het omgaan met en het bejegenen, benaderen en behandelen van kaketoes/papegaaien/vogels/dieren en kinderen.
Copyright © Adviespraktijk voor Vogels | drs. Jan Hooimeijer. Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of gekopieerd zonder schriftelijke toestemming van drs. Jan Hooimeijer. Het artikel in originele vorm delen is uiteraard wel toegestaan (en zelfs gewenst) onder de voorwaarde dat dit altijd met duidelijke bronvermelding gedaan wordt. Het artikel is met de grootste zorg samengesteld. Nochtans kan de auteur geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor enige schade van welke aard dan ook voortkomende uit gebreken in de inhoud.
.jpg)
.jpg)