Hoe kortwieken?

Het kortwieken is meer dan alleen veren knippen. Kortwieken kan op allerlei manieren ook foutief gebeuren omdat een verkeerd systeem wordt gebruikt. Kortwieken hoort onderdeel te zijn van een gedragsconsult waarbij wordt geleerd hoe om te gaan met de vogels en ook hoe vervolgens zelf de vogel te kunnen kortwieken en de nagels bij te werken als een onderdeel van de dagelijkse routine.

Eigenaren van papegaaien/parkieten komen vanuit heel Nederland en zelfs uit België en Duitsland naar Meppel vanwege de specifieke kennis en ervaring op het gebied van papegaaien/parkieten. Het kortwieken is meer dan alleen veren knippen. Kortwieken kan op allerlei manieren ook foutief gebeuren omdat een verkeerd systeem wordt gebruikt.

Kortwieken hoort onderdeel te zijn van een gedragsconsult waarbij wordt geleerd hoe om te gaan met de vogels en ook hoe vervolgens zelf de vogel te kunnen kortwieken en de nagels bij te werken als een onderdeel van de dagelijkse routine. Voordat wordt ingegaan op gedragsproblemen/ opvoeding en omgang wordt de algehele gezondheid/conditie beoordeeld en gecontroleerd. Helaas hebben weinig eigenaren daar een goed indruk van waardoor we nog te veel worden geconfronteerd met zieke papegaaien die wij liever een jaar eerder hadden gezien. Het lijkt voor eigenaren soms heel omslachtig om voor kortwieken een keer een halve dag uit te trekken omdat bijna niemand zich realiseert dat kortwieken meer is dan even wat veren afknippen.

Waarom kortwieken?

Allereerst moeten we ons realiseren dat het onnatuurlijk is om papegaaien in gevangenschap te houden als gezelschapsvogels. Het blijven wilde vogels die in gevangenschap worden gehouden en uit de natuurlijke leefomgeving in een onnatuurlijke leefomgeving worden gehouden. Het betekent dat we onder onnatuurlijke omstandigheden er het beste van moeten zien te maken om daarmee de gezondheid en het welzijn van de vogels te garanderen. Het verzorgen en het opvoeden van een papegaai is met respect voor de typische karakteristieke eigenschappen en kenmerken van de vogel, rekening houdend met de belangen en de rechten van de vogel.

Het verzorgen en opvoeden van een papegaai als gezelschapsvogel betekent ook dat de vogel zich onderdeel voelt van een groep/familie. Een deel van de verantwoordelijkheid is om de papegaai onder allerlei omstandigheden mee te nemen. Een wandeling maken zonder de papegaai mee te nemen betekent dat er onvoldoende rekening wordt gehouden met de belangen, de rechten en de behoefte van de vogel. Zoals ook voor kinderen en honden van toepassing is, is het meenemen naar de speeltuin, de kinderboerderij of het bos van belang als onderdeel van de verzorging en opvoeding. Het bezoeken van vrienden zonder de papegaai mee te nemen, is niet in het belang van de papegaai.

Als kinderen of honden niet naar buiten worden meegenomen en grotendeels in huis worden gehouden, ontwikkelen zich ook gedragsproblemen. Dat geldt zeker als de hond of kinderen worden opgesloten in een kooi. Een hond in een kennel zal zich altijd gedragen als een kennelhond. Voor de gezondheid en het welzijn van de papegaai, is het van belang dat deze zo vaak mogelijk naar buiten kan. Ze hebben recht op zo veel mogelijk (in)direct zonlicht als mogelijk. De algemene regel zou moeten zijn dat een papegaai minimaal eenmaal daags buiten komt om te profiteren van zonlicht en frisse lucht.

Elke crimineel in de gevangenis heeft het basisrecht om dagelijks te worden gelucht. Wat hebben papegaaien en parkieten misdaan die zelden of nooit buiten komen. Dat geldt zowel voor de gezelschapsvogel als voor vogels binnen de avicultuur. Zonlicht is een essentieel onderdeel van de gezondheid en het welzijn van mens en dier. Het is bekend dat mensen ernstige psychologische problemen kunnen krijgen door een gebrek aan zonlicht. Mensen krijgen lichttherapie in de winter ter preventie en behandeling van slaapstoornissen en depressiviteit.

Het is bekend dat gebrek aan zonlicht een oorzaak kan zijn van ernstige gezondheidsproblemen. De meest bekende aandoening betreft ontwikkelingsproblemen van de botaanmaak en gewrichtsproblemen. Als deze aandoening speelt bij jonge kinderen of jonge dieren heet het Engelse ziekte of rachitis. Op oudere leeftijd botontkalking ofwel osteoporosis. Zonlicht is onder andere van belang voor de aanmaak van vitamine D. Vitamine D speelt een belangrijke rol in de botstofwisseling. Wat te denken van vogels die niet buiten komen. Wat kunnen we aan problemen verwachten? De gezondheidsproblemen en gedragsproblemen zijn voorspelbaar en worden sterk onderschat.

Papegaaien die in huis kunnen rondvliegen komen in het algemeen weinig buiten omdat de kooi veelal te groot is om te hanteren en dan gebeurt het alleen maar bij mooi weer in de zomermaanden. Het is in het algemeen niet verantwoord om een papegaai die kan vliegen, los mee naar buiten te nemen. Ook is er het risico dat een papegaai door een open raam of deur ontsnapt en verdwijnt of verongelukt. Het verliezen van een papegaai om deze reden is de verantwoordelijkheid van de eigenaar en dient te worden voorkomen. Op deze manier een papegaai verliezen is een drama en tragisch.

Vogels hebben als typisch kenmerk dat ze kunnen vliegen met als bekende uitzonderingen struisvogels en andere loopvogels en de Kakapo papegaai in Nieuw Zeeland. De Kakapo is een typisch voorbeeld van een papegaaien soort in de natuur die het vermogen om te vliegen heeft verloren omdat er geen noodzaak was om te vliegen. Vliegen is voor de meeste vogels in de natuur belangrijk om te kunnen overleven. Vliegen is belangrijk om voedsel of drinken te vinden en om een veilige plaats te vinden om te slapen. Daarnaast is vliegen in de natuur een hulpmiddel om aan roofdieren te ontsnappen en speelt het een rol in de broedperiode.

Afhankelijk van de soorten neemt vliegen slechts een klein deel van de dagelijkse activiteiten in beslag. Vliegen heeft in de natuur allerlei functies die in gevangenschap zijn weggevallen. Vliegen kan voor een deel worden vergeleken met autorijden of fietsen om van A naar B te gaan om te werken, boodschappen te doen of om op bezoek te gaan. In gevangenschap is ontsnappen aan gevaar en een hoge veilige plek opzoeken vaak een belangrijke reden om te vliegen. Om meerdere redenen kan kortwieken, onder allerlei situaties, een belangrijk onderdeel zijn van de verzorging van een gezelschapsvogel.

Kortwieken kan een belangrijke rol spelen bij de verzorging en opvoeding van een papegaai.

Een goede opvoeding van papegaaien en parkieten is belangrijk om:

Het welzijn en de gezondheid te garanderen
De veiligheid te waarborgen
Ongewenst gedrag te voorkomen.

Kortwieken wordt binnen de Adviespraktijk voor Vogels niet uitgevoerd in het belang van de eigenaar.

Kortwieken is meer dan alleen maar het afknippen van vleugelpennen. Kortwieken is onderdeel van het verantwoord omgaan met een papegaai als gezelschapsvogel en onderdeel van de familie of het gezin waarbij rekening gehouden wordt met de belangen en de rechten van de vogel.
Kortwieken dient alleen te worden uitgevoerd in combinatie met een gedragsconsultatie.
Eigenaren ontvangen een informatie pakket over het houden van een papegaai/parkiet en over het gedrag en over de opvoeding van een papegaai.
Er wordt gevraagd om na 2 weken telefonisch te laten weten hoe het verder gaat en er wordt geadviseerd om een herhalingsafspraak te maken na 4-5 weken om vragen te beantwoorden en de situatie te beoordelen.
Binnen de Kliniek voor Vogels wordt aan eigenaren geadviseerd om minimaal een maal per jaar de papegaai te laten zien voor een algehele controle en om de gedragsproblematiek te evalueren.

Kortwieken heeft, als onderdeel van de opvoeding en de verzorging, voor de vogel verschillende voordelen:

Vogels krijgen meer zelfvertrouwen en vertonen minder angst/onzekerheid.
De eigenaar/verzorger kan veel meer met de vogel ondernemen, in huis en buitenshuis waardoor er een
sterkere binding ontstaat tussen de vogel en de verzorger.
Vogels kunnen dagelijks (even) mee naar buiten genomen worden . Op de hand in de tuin, mee naar het
bos, speeltuin, kinderboerderij , wandelen, fietsen enz.
Vogels ontwikkelen minder ongewenst gedrag.
Iedereen kan met de vogel overweg en leuke dingen doen.

Vogels die kunnen vliegen, kunnen niet deelnemen aan allerlei activiteiten en zijn veroordeeld tot het opgesloten zijn in de kooi of binnen, zittend op een stok en wachtend tot de familie weer thuis is.

Hoe kortwieken?

Kortwieken kan, afhankelijk van de soort en de omstandigheden in verschillende sessies wordt uitgevoerd. Kortwieken dient altijd symmetrisch te worden uitgevoerd waarbij de vogel zich altijd “vliegend’ kan redden en ongeveer 3 meter kan “vliegen” zonder brokken te maken.
Bij jonge vogels is het advies om de vogel pas te kortwieken nadat de vogel zich het vliegen heeft eigen gemaakt.
Afhankelijk van de soort worden gemiddeld de buitenste zeven handpennen geknipt De veren worden ongeveer 2 centimeter van de vleugeldekveren geknipt.
Tijdens de rui worden de geknipte veren vervangen door nieuwe pennen die vervolgens doorgroeien. Het is zaak dat de eigenaar/verzorger regelmatig de vleugels controleert en nieuwe doorgroeiende veren knipt.
Het duurt ongeveer 3-4 weken voordat de nieuwe veer even lang is als de geknipte veren.

Vanuit de Adviespraktijk voor Vogels wordt voortdurend benadrukt dat eigenaren/verzorgers moeten groeien in hun rol als verzorgers. Het kan maanden en soms wel jaren duren voordat de eigenaar niet meer de gebruikelijke fouten maakt in de omgang met de papegaai. Gedurende de jaren zien we binnen de Adviespraktijk voor Vogels het verschil in houding en gedrag van de eigenaar ten opzichte van de papegaai en we kunnen constateren dat de papegaaien daar meer en meer van profiteren. Eigenaren en families gaan zich steeds mee realiseren dat het verzorgen van een papegaai met het intelligentieniveau van een kind van 3-4 jaar oud een dagelijkse en levenslange uitdaging is met veel wederzijds plezier.

In de dagelijkse praktijk zien we een duidelijk verschil tussen vogels die gekortwiekt zijn en vogels die volledig kunnen vliegen.

Vogels die gekortwiekt zijn, laten zich veel gemakkelijker manipuleren, onderzoeken en behandelen en vertonen meer zelfvertrouwen dan vogels die kunnen vliegen.
Ook papegaaien die soms al tientallen jaren worden gehouden passen zich snel aan, als de eigenaar niet meer de bekende fouten maakt en inspeelt op de behoefte en rechten van de vogel..
De vogels tonen in een korte tijd de voordelen en laten feitelijk zien wat ze vaak gedurende vele jaren tekort zijn gekomen.
Eigenaren zijn vaak emotioneel en vol schuldgevoel, zich realiserend dat de papegaai vele jaren is verwaarloosd.
Zij onderkennen dat het kortwieken en een goede opvoeding van groot belang zijn voor het welzijn en de gezondheid van de vogel.

Het advies is altijd om een afspraak te maken met de Adviespraktijk voor Vogels voor een gedragsconsultatie en voor het kortwieken.

De eigenaar wordt dan ook geleerd om de vogels als een dagelijkse routine te hanteren en te manipuleren waarbij de vogel dagelijks wordt "gekortwiekt" zonder dat het nodig is om elke dag te knippen. Deze dagelijkse routine is onderdeel van de dagelijkse verzorging evenals het dagelijks bijhouden van de nageltjes met een vijltje zonder dat de nagels elke dag bijgewerkt hoeven te worden.

Copyright © Adviespraktijk voor Vogels | drs. Jan Hooimeijer. Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of gekopieerd zonder schriftelijke toestemming van drs. Jan Hooimeijer. Het artikel in originele vorm delen is uiteraard wel toegestaan (en zelfs gewenst) onder de voorwaarde dat dit altijd met duidelijke bronvermelding gedaan wordt. Het artikel is met de grootste zorg samengesteld. Nochtans kan de auteur geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor enige schade van welke aard dan ook voortkomende uit gebreken in de inhoud.