Evenwichtsstoornissen kunnen door een scala van klachten worden veroorzaakt. Een goede anamnese is van groot belang met daaraan gekoppeld een klinisch onderzoek.
Afhankelijk van de anamnese en het klinisch onderzoek zijn er verschillende onderzoeksmogelijkheden.
- Vanzelfsprekend is trauma, bij evenwichtstoornissen, een bekende oorzaak waarbij de vogel met kracht ergens tegen aan gevlogen is. Dat kan ook ’s nachts gebeuren door een heftige schrikreactie.
- Bij vogels die vanuit de handel zijn aangeschaft moeten we rekening houden met virusinfecties zoals onder andere het Borna-virus waarvan bekend is dat deze de oorzaak is van PDD ook wel het Kliermaagdilatatie syndroom genoemd. De ziekteverschijnselen en de sterfte kunnen zich soms pas na jaren manifesteren. In die gevallen is het in een bestand met papegaaien heel belangrijk om uiteindelijk een definitieve diagnose te hebben vanwege mogelijke consequenties voor de andere vogels, voor aankoop of verkoop. Helaas kan een definitieve diagnose vaak pas worden gesteld nadat de vogel is doodgegaan.
- Bij besmettingen met het Snavel- en veerrotziektevirus, veroorzaakt door het Circovirus, kunnen we ook evenwichtsstoornissen en verlammingsverschijnselen zien, vooral bij jonge Grijze roodstaarten.
- Bij parkieten met evenwichtstoornissen moeten we rekening houden met Paramyxovirus 3. Het gaat om een besmettelijke ziekte waar vooral de Australische neophema parkieten gevoelig voor zijn. Een besmettelijke ziekte waar geen behandeling voor mogelijk is. Er is ook geen entstof beschikbaar.
- Het is wettelijk verplicht dat importvogels in quarantaine moeten vanwege het risico van de insleep van pseudo-vogelpestvirus (NCD) als bedreiging voor de pluimveehouderij. Ook bij deze ziekte kunnen evenwichtstoornissen optreden. Wordt de ziekte aangetoond, dan worden de vogels doodgemaakt.
- Ook kunnen bacterie-infecties evenwichtstoornissen geven bij hersenvliesontstekingen of middenoor ontstekingen.
- Er zijn ook voorbeelden van schimmelinfecties in het Centraal zenuwstelsel waarbij evenwichtstoornissen kunnen spelen.
- Ook zien we wel evenwichtstoornissen bij extreem vermagerde vogels en bij vogels met bloedarmoede.
- Tumoren kunnen oorzaak zijn van evenwichtstoornissen. Gedacht moet dan worden aan hersentumoren maar ook aan tumoren die de bloedcirculatie belemmeren. Het is bekend dat niertumoren oorzaak kunnen zijn van eenzijdige verlammingsverschijnselen van een pootje waarbij de vogels omvallen en moeite hebben om het evenwicht te bewaren.
Het merendeel van de klachten, die we bij papegaaien/parkieten en andere vogels zien, die als gezelschapsvogels worden gehouden, zijn het gevolg van ernstige tekorten in de voeding waarbij we ook nog rekening moeten houden met vergiftigingsverschijnselen vanwege landbouwgif in de zaadmengsels. Veel klachten zien we al gaan spelen in de leeftijd van 5-10 jaar.
Bij huiskamervogels moeten we rekening houden met vergiftigingen zoals veroorzaakt door giftige planten. We moeten beducht zijn op de dampen en geuren van giftige planten. Metaalvergiftigingen waarbij vooral lood- en zinkvergiftigingen een rol kunnen spelen kunnen een rol spelen terwijl de eerste reactie van de eigenaar altijd is dat daar geen spraken van kan zijn. We hebben voorbeelden gezien van het eten van zilververf of goudverf van bijvoorbeeld een lijst om een spiegel
Bij ernstige leverbeschadigingen of leverdegeneratie moeten we ook rekening houden met evenwichtstoornissen door aantasting van het Centraal Zenuwstelsel. Vogels kunnen dan een “dronken” indruk maken. Bij “oudere” papegaaien moeten we rekening houden met hart- en vaatziektes waarbij hartspierdegeneratie en aderverkalking belangrijke oorzaken kunnen zijn van evenwichtsstoornissen, veelal in combinatie met kortademigheid.
De jongste Grijze roodstaart binnen de Kliniek voor Vogels waar ernstige aderverkalking werd gevonden bij de sectie was overigens nog maar 7 jaar oud.
Zoals beschreven in het informatie pakket zien we dat veelal binnen een periode van 5-10 jaar ernstige stofwisselingsproblemen gaan spelen bij papegaaien die verkeerde voeding hebben gekregen. Daarbij speelt een rol dat de meeste papegaaien met problemen ook weinig tot niet buiten komen en structureel te weinig zonlicht hebben gehad.
Rui en veerafwijkingen zijn vaak zeer opvallend. Allerlei vage klachten spelen vaak al een langere tijd waarbij uiteindelijk ook de afwijkingen aan het Centraal Zenuwstelsel tot uiting komen. Deze klachten van het Centraal Zenuwstelsel zien we bij sommige soorten zoals Grijze roodstaarten, agaporniden, grasparkieten en amazones wat vaker dan bij andere soorten. Het kan lijken op epilepsie aanvallen met ”van de stok vallen”, verkrampingen, verlammingsverschijnselen, evenwichtstoornissen en blindheid.
Bij sommige soorten, zoals Grijze roodstaarten is Hypocalcaemie een bekende stofwisselingsstoornis, al dan niet in combinatie met een tekort aan selenium. Daarnaast moeten we er rekening mee houden als poppen hormonaal actief zijn en Calcium gaan mobiliseren danwel eieren hebben gelegd waarbij er een tekort aan circulerend Calcium kan ontstaan.
Herstel
Afhankelijk van de oorzaak, de mate van de beschadigingen, de duur van de klachten en de behandelingsmogelijkheden kunnen papegaaien hiervan al dan niet volledig van herstellen. Na trauma is de prognose enigszins te vergelijken met de herstelmogelijkheden van mensen na een herseninfarct
De vogels worden in eerste instantie opgenomen in een warme/vochtige couveuse en krijgen aanvullingen met onder andere Calcium, selenium, vitamine E enz. In eerste instanties wordt veelal vloeibare voeding gegeven middels een sonde. Belangrijk is dat de vogels overschakelen op goede voeding, vrij van gifstoffen.
In de thuis situatie zal een aangepaste kooi moeten worden gerealiseerd met lage stokken en takken waar de vogel zich aan kan vasthouden. Het is belangrijk dat de kooi niet te groot of te hoog is om te voorkomen dat vogels met evenwichtsstoornissen veel gaan klimmen met het risico van vallen.
Aanvullende warmte is belangrijk. Ook is het goed dat vogels zo vaak mogelijk buiten komen om te profiteren van zonlicht. Er worden aanvullingen gegeven via de voeding om het herstel te ondersteunen.
Copyright © Adviespraktijk voor Vogels | drs. Jan Hooimeijer. Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of gekopieerd zonder schriftelijke toestemming van drs. Jan Hooimeijer. Het artikel in originele vorm delen is uiteraard wel toegestaan (en zelfs gewenst) onder de voorwaarde dat dit altijd met duidelijke bronvermelding gedaan wordt. Het artikel is met de grootste zorg samengesteld. Nochtans kan de auteur geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor enige schade van welke aard dan ook voortkomende uit gebreken in de inhoud.