Fern van Sant schreef “The Bill of Right for Caged Birds”, een document waar ik helemaal achter sta en daarom vertaalde ik het naar het Nederlands.
De rechten van vogels in gevangenschap
Fern Van Sant, DVM
Vertaling Drs. Jan Hooimeijer, Kliniek voor Vogels te Meppel
Inleiding
Hoewel we inmiddels al vele tientallen jaren vogels houden als gezelschapsvogels en in volieres schieten vogelliefhebbers nog vaak tekort in het voldoen aan de basale levens behoeftes van vogels. Door een verbazingwekkend aanpassingsvermogen waardoor vogels zich kunnen aanpassen aan alle mogelijke omstandigheden, zelfs aan omstandigheden die zeer vogelonvriendelijk zijn. Hoewel het vanzelfsprekend lijkt om vogels de optimale verzorging te geven lijkt het goed om een overzicht te maken om belangrijke aspecten van de verzorging niet over het hoofd te zien. Ondanks het feit dat vogels zich onder allerlei omstandigheden lijken te handhaven, is het de verantwoordelijkheid van de eigenaar om te streven naar een optimale verzorging om tegemoet te komen aan deze bijzondere dieren.
Het recht op een schone en veilige huisvesting
Een schone en veilige huisvesting kan worden gedefinieerd als huisvesting waar een bepaalde vogelsoort op een verantwoorde manier in kan worden gehouden. Kooien voor gezelschapsvogels dienen te zijn gemaakt van materiaal dat door de vogels niet kan worden beschadigd en opgegeten. Aangezien papegaaiachtigen graag op allerlei materiaal knagen is het belangrijk dat het materiaal niet giftig is. Gegalvaniseerde kooien en ander materiaal vormen om die reden een niet acceptabel gezondheidsrisico. De afstand tussen de tralies dient zodanig te zijn dat het niet mogelijk is voor de vogel om de kop er door heen te steken. Het heeft voordelen als kooien een rooster boven de vloer hebben waar de ontlasting door heen valt. Het rooster dient dan voldoende hoog boven de bodem te zijn zodat de vogels geen contact hebben met de eigen ontlasting. Materiaal onder het rooster dient vrij te zijn van stof en vrij van ziekteverwekkende bacteriën of schimmels. De bodem wordt dagelijks schoongemaakt. De minimum afmetingen van de kooi zijn zodanig dat het voor de vogel mogelijk is om de vogels volledig te kunnen uitspreiden. Buitenvolieres zijn zodanig dat er een binnenverblijf is waardoor de vogels er voor kunnen kiezen om bescherming te zoeken tegen wind en regen. De afmetingen van het gaas dient te zijn aangepast aan de soort en voorkomen dat roofdieren, muizen enz. de volière kunnen binnenkomen. Gegalvaniseerd gaas vormt een risico voor vogels die het kunnen beschadigen en opeten. In buitenvolières is het van belang om een sluis te gebruiken met een dubbele deur bij het betreden van de volière.
Het recht op voeding die de gezondheid ondersteund en verbetert.
Na vele jaren van ervaring en onderzoek is duidelijk geworden dat er een groot verschil is tussen het geven van een voeding om daarmee aan de voedingseisen te voldoen en het geven van gezonde voeding. Veel soorten die in gevangenschap worden gehouden hebben in de natuur specifieke voedingseisen. De ontwikkelde pelletsvoedingen hebben een groot voordeel boven het geven van de traditionele zaadmengsels. Het geven van zaadmengsels heeft een lange voorgeschiedenis en is oorzaak van een groot scala van ziekteproblemen. Gecertificeerde biologische voedingen hebben de voorkeur. Daarnaast is het advies om een variatie van , bij voorkeur biologische, groenten en fruit te geven. Eventueel gekookte voedingen zijn een risico vanwege de hygiëne risico’s en moeten binnen een uur worden verwijderd en de voerbakjes schoongemaakt. Het advies is om de vogels twee maal daags te voeren. Vogels die nectar krijgen zoals lories krijgen meerdere malen per dag de voeding vanwege de hygiëne risico’s.
Het recht op schoon water.
Alle vogels dienen de beschikking te hebben over schoon water. Drinkwater kan gemakkelijk een bron van besmetting zijn door bacteriën, gisten en schimmels. Drinkbakjes dienen dagelijks te worden schoongemaakt. Waterbakjes dienen van niet toxisch materiaal te zijn.
Het recht op frisse lucht.
De ademhaling bij vogels is heel effectief voor wat betreft de opname van zuurstof uit de lucht. Dit is mede vanwege het vermogen om te kunnen vliegen. Deze speciale aanpassing maakt vogel extra gevoelig voor stof en gifstoffen in de lucht. Rook en dampen van allerlei chemicaliën zijn een risico voor vogels. Om die reden werden kanaries vroeger gebruikt in de mijnen om de mijnwerkers te waarschuwen voor mijngas.De kanaries gingen dood voordat de mijnwerkers problemen kregen. Als vogels ’s nachts worden afgedekt met een doek of deken is het belangrijk dat de kooi en de doek schoon is. Vogels in een kleine en onvoldoende geventileerde ruimte opsluiten kan ernstige ziekteproblemen tot gevolg hebben. Vogels zoals kakatoes en grijze roodstaarten produceren een veelheid aan fijn stof. Bij onvoldoende ventilatie kan dit zwevend stof luchtwegproblemen veroorzaken bij andere vogels en andere dieren in de directe omgeving.
Het recht op lichaamsbeweging
Vogels zijn van nature ware atleten. De meeste vogelsoorten zijn gebouwd om te kunnen vliegen. Het vermogen om te kunnen vliegen maakt vogels tot unieke dieren. Hoewel het voor veel vogels in gevangenschap niet verstandig of veilig is voor een vogel om te kunnen vliegen, de noodzaak van lichaamsbeweging blijft een gegeven. Het merendeel van de gezonde vogels zal fanatiek spelen, klimmen en klauteren. Lichaamsbeweging belangrijk is voor de gezondheid van hart, bloedvaten en ademhalingsapparaat. Lichaamsbeweging is verder van groot belang voor de gezonde ontwikkeling van de botten en de spieren.( toegevoegd: Vanuit de Kliniek voor Vogels in Meppel wordt geadviseerd om dagelijks met de vogels te wandelen en/of te fietsen voor de noodzakelijke lichaamsbeweging en gezonde/leuke uitstapjes).
Het recht op sociale interactie
Vogels zijn intelligente en sociale dieren. Hoewel de herseninhoud van vogels zeer klein is vergeleken met de herseninhoud van de mens en de anatomie verschilt van de anatomie bij de mens heeft onderzoek aangetoond dat het leervermogen en de creativiteit van vogels bijzonder hoog ontwikkeld is. Vogels in de natuur leren om honderden verschillende planten te herkennen, leren om zich aan te passen binnen een sociale groep, leren om een geschikte nestgelegenheid te vinden en te creëren en om de jonge vogels op te voeden en te leren waar de jonge vogels al dan niet bang voor moeten zijn. Het is van groot belang dat gezelschapsvogels leren om zich sociaal te handhaven in gevangenschap. Zoals jonge vogels in de natuur van de ouders leren hoe zich te gedragen, is het van belang dat vogels die in gevangenschap worden geboren leren hoe ze zich kunnen handhaven en sociale interacties aangaan met mensen, vogels en andere dieren in de leefomgeving. Speelgoed en spelletjes zijn van belang voor een gezonde ontwikkeling.
Het recht om te baden
Eigenaren van vogels zijn vanouds geneigd om de vogels te beschermen tegen de natuurlijke elementen zoals regen en wind. Onderschat wordt dat het voor vogels van groot belang is om te baden. Veel vogels in gevangenschap hebben niet geleerd om te baden en kunnen zelfs bang zijn voor de plantenspuit , de douche of een regenbuitje. Vogels hebben er recht op om te leren dat baden en sproeien er gewoon bij hoort als vanzelfsprekend en natuurlijk. Zoals ook voor andere dieren van toepassing is baden een voorwarde voor een goede gezondheid. Bij vogels is het onderhouden van een optimale bevedering onderdeel van het natuurlijk gedrag.
Het recht op zonlicht, wind, regen en de natuurlijke elementen.
Ondanks allerlei praatjes die mensen laten circuleren zijn vogels buitendieren. Dat mensen bang zijn dat wind en tocht een gezondheidsrisico voor vogels zijn en zelfs een doodsoorzaak is een lachertje. Verse lucht en ventilatie zijn essentieel voor vogels. Vogels zijn in de natuur afhankelijk van de wind voor afkoeling. Ervaren vogels kunnen aan de wind informatie ontlenen over weersveranderingen. Vogels met een gezonde bevedering zijn “waterproof “. Het blootstellen aan wind en regen garandeert een betere bevedering. Vogels die veel stof produceren zijn van dit stof afhankelijk voor een waterdicht verenpak. Veel van de vogels die in kooien worden gehouden zijn afhankelijk van de cyclus van het wisselende dag-nacht ritme. Het verschil in daglicht lengte bepaald bij veel soorten het ruiproces en de hormonale cyclus. Door vogels bloot te stellen aan lange dagen met kunstlicht en televisie verstoort niet alleen het normale slaapritme maar we moeten ook rekening houden met een onnatuurlijke verandering van stofwisselingsprocessen.
Het recht op medische verzorging
(Toegevoegd door Drs. Jan Hooimeijer DVM CPBC)
Eigenaren van vogels hebben in tegenstelling tot eigenaren van andere huisdieren zelden een eigen vogeldierenarts waar de vogels onder controle zijn en die de eigenaar informatie geeft over het voorkomen van problemen. Ondeskundigheid van de eigenaar is de belangrijkste oorzaak van lichamelijke en gedragsproblemen bij vogels. Veel vogels belanden in opvangcentra of in de handel vanwege gedragsproblemen. Een gedragsconsultatie speelt een belangrijk rol bij het voorkomen van en bij het oplossen van gedragsproblemen. Voor honden zijn er puppycursussen en hondenscholen. Voor papegaaien en parkieten worden er in Nederland cursussen over het verantwoord houden van papegaaien en parkieten georganiseerd vanuit de Adviespraktijk voor Vogels in Meppel.
Copyright © Fern van Sant, vertaling en aanvullingen door Adviespraktijk voor Vogels | drs. Jan Hooimeijer. Niets van deze uitgave mag worden vermenigvuldigd of gekopieerd zonder schriftelijke toestemming van drs. Jan Hooimeijer. Het artikel in originele vorm delen is uiteraard wel toegestaan (en zelfs gewenst) onder de voorwaarde dat dit altijd met duidelijke bronvermelding gedaan wordt. Het artikel is met de grootste zorg samengesteld. Nochtans kan de auteur geen verantwoordelijkheid aanvaarden voor enige schade van welke aard dan ook voortkomende uit gebreken in de inhoud.