Ga direct naar de hoofdinhoud van deze pagina.
drs. Jan Hooimeijer

01-10-2026 10:15

In Memoriam Jane Goodall

Een jaar geleden is Jane Goodall overleden. Een beroemde ethologe die 60 jaar onderzoek heeft gedaan naar het (sociale) gedrag van chimpansees.

Belangrijke opdracht was om te leren over het gedrag van chimpansees om, vanwege de grote overeenkomsten tussen chimpansees en de mens, op die manier meer te weten te komen over het gedrag van de oorspronkelijke mens. De oorspronkelijke mens leefde onder vergelijkbare omstandigheden als de chimpansees. 

De uitkomsten van het werk van Jane Goodall zijn baanbrekend.

De ontdekking dat chimpansees gereedschap maakte en aanpaste aan de omstandigheden maakte dat de definitie van de mens moest worden aangepast. Tot die tijd werd aangenomen dat alleen de mens in staat was om gereedschap te maken. Inmiddels weten dat veel meer diersoorten gereedschappen maken en gebruiken. Het opkomen voor chimpansees, bedreigd in het voortbestaan, en het werk op het gebied van natuurbehoud en natuurherstel zijn belangrijke bijdragen van Jane Goodall.

Tot mijn grote spijt en zelfs frustratie wordt haar belangrijkste doorbraak als ethologe nooit benoemd. De doorbraak die aan de basis staat van de uitkomsten naar het gedrag van chimpansees was dat Jane Goodall een relatie met chimpansees in de natuur heeft gecreëerd op basis van wederzijds respect en wederzijds vertrouwen. Dat maakte het mogelijk om het natuurlijke gedrag van chimpansees te observeren zonder dat het gedrag van de chimpansees door haar aanwezigheid in negatieve zin werd beïnvloed. Het creëren van deze relatie met niet gedomesticeerde dieren in de natuur is voor mij al die jaren een bron van inspiratie geweest.

Het is helaas “het geheim van Jane Goodall” geworden omdat niemand “het geheim” serieus heeft genomen.

In mijn boek” Het Geheim van de Leidster van de Peuterspeelzaal” wordt dit geheim gekoppeld aan het geheim van Jane Goodall. De door mij geformuleerde definities van gedrag, de definitie van overspronggedrag door Prof. Niko Tinbergen en het door mij ontwikkelde 5-stappen gedragsprotocol maken het mogelijk om een relatie te creëren met papegaaien/dieren en kinderen op basis van wederzijds respect en wederzijds respect. Een relatie als waarborg voor het welzijn van de papegaai/het dier/het kind en het welzijn van de verzorger/eigenaar/ouder.

Het blijft “fascinerend” dat deskundigen t.a.v. het gedrag en het welzijn van dieren en deskundigen op het gebied van het inspelen op gedragsproblemen bij kinderen niet geïnteresseerd zijn in “het geheim” van Jane Goodall en niet geïnteresseerd zijn in “het geheim” van de Leidster van de Peuterspeelzaal. 

Het wordt door Prof. Klaus Jaffe, tientallen jaren hoofd van de afdeling ethologie van de universiteit in Venezuela en deskundige op het gebied van gedrag en de evolutie van gedrag, benoemd als een ongemakkelijke waarheid en tegelijkertijd als een mijlpaal bij het opvoeden van dieren en het opvoeden van kinderen.

delen: